Cây thuốc Việt Nam
Ảnh minh hoạ Trứng Cuốc (Stixis elongata) 1
Stixis elongata (ảnh cùng chi — minh hoạ tương đối) — Dr. Jayanta Barukial, CC BY (Wikimedia Commons). Ảnh minh hoạ từ nguồn mở, không thuộc bản gốc sách.
Họ Màn màn Capparidaceae

Trứng Cuốc

Stixis elongata Pierre

  • mắc năm ngoa (Viêntian)
  • con go
  • mang nam bo (Thổ)
Họ thực vật
Capparidaceae
Tên gọi khác
3
Bản gốc
Trang 535–536
Độ tin cậy OCR
90 / 100

Mô tả cây

Trứng cuốc là một loại cây bụi có cành vươn dài, nhẵn.

Lá mọc so le, hình mác dài, phía đáy lá tròn; phiến lá dài 10-20cm, rộng 5-8cm, mặt trên nhẵn bóng, cứng dai; cuống to, dài 15-20mm, mặt trên có rãnh rộng.

Hoa nhỏ màu trắng, mọc thành chùm ở kẽ lá.

Quả hình trứng dài 36mm, đường kính 25-27mm, trên có điểm những chấm trắng gần như trứng con chim cuốc, do đó có tên cây trứng cuốc. Trong quả có một hạt thuôn dài.

Phân bố, thu hái và chế biến

Trứng cuốc mọc hoang ở vùng rừng núi tại nhiều tỉnh nước ta. Thường thấy ở những nơi dãi nắng.

Còn thấy mọc ở Malaixia, Miến Điện và Ấn Độ.

Mùa hoa: Tháng 3-5; mùa quả: Tháng 6-8.

Nhân dân thường dùng rễ, thu hái gần như quanh năm nhưng tốt nhất vào mùa thu, đông. Rửa sạch, thái mỏng phơi hay sấy khô. Có nơi còn dùng cả lá.

Thành phần hoá học

Chưa thấy có tài liệu nghiên cứu.

Công dụng và liều dùng

Nhân dân một số vùng ở tỉnh Hà Giang, Tuyên Quang dùng rễ cây trứng cuốc chữa đau nhức gân xương, thấp khới.

Ngày dùng 20 đến 30g dưới dạng thuốc sắc hay ngâm rượu.

Một số nơi dùng lá uống thay chè.

Chú thích

Ngoài cây trứng cuốc nói trên, nhiều nơi người ta còn dùng các cây tôn nấm Stixis suaveolens Roxb. và cây Stixis flavescens Pierre thuộc cùng họ, có khi cùng với tên trứng cuốc, với cùng một công dụng.

Lá của cây Stixis flavescens được dùng nấu nước uống thay chè.

Lá cây Stixis suaveolens được dùng chữa bệnh mắt.