Mô tả cây
Thanh thất là một cây gỗ lớn.
Lá kép lông chim lẻ, kích thước lớn, dài 0,60-1m thường tập trung ở gần ngọn cành, đứng dưới nhìn lên trông như những tán nhỏ có hình như mạng nhện. Lá chét lệch, hơi cong lưỡi liềm, lá già trước khi rụng có đỏ tiết.
Hoa mọc thành xim đơm, xếp thành chùy ở kẽ lá, dài 20-25cm.
Quả có cánh dài 7-8cm, rộng 18mm, mang một hạt ở giữa quả. Hạt tròng và dẹt. Thoạt nhìn quả ta có thể nhầm với quả của một chi Dalbergia họ cánh bướm.
Phân bố, thu hái và chế biến
Cây mọc hoang dại trong nhữgn rừng các tỉnh Vĩnh Phúc, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh. Trước đây người ta trồng ngay gần Hà Nội để lấy lá nhuộm đen satanh. Còn mọc ở Ấn Độ.
Chủ yếu được khai thác như một loại cây gỗ tốt.
Để làm thuốc ta có thể dùng vỏ và lá phơi hay sấy khô.
Thành phần hoá học
Trong vỏ thân mùi thơm, vị rất đắng có một chất giống như nhựa màu đỏ nhưng không tan trong rượu, trong ête và trong nước.
Khi khía vỏ người ta được một thứ nhựa màu đỏ nâu, hay xám dẻo, mùi thơm, tại Ấn Độ người ta gọi là matipaula.
Khi đốt tỏa ra mùi thơm dễ chịu, do đó Ấn Độ xem nhựa này là một chất thơm quý và đắt.
Công dụng và liều dùng
Vỏ và lá được dùng làm thuốc bổ đắng dùng trong những trường hợp kém ăn, phụ nữ sau khi đẻ, còn có tác dụng chữa sốt.
Có thể dùng chữa lỵ.
Mỗi ngày dùng 4 đến 10g vỏ dưới dạng thuốc sắc hay ngâm rượu.