Cây thuốc Việt Nam
Ảnh minh hoạ Bọ Mẩy (Clerodendron cyrtophyllum) 1Ảnh minh hoạ Bọ Mẩy (Clerodendron cyrtophyllum) 2Ảnh minh hoạ Bọ Mẩy (Clerodendron cyrtophyllum) 3
Clerodendron cyrtophyllum (ảnh cùng chi — minh hoạ tương đối) — MBG, CC BY-NC-SA (GBIF). Ảnh minh hoạ từ nguồn mở, không thuộc bản gốc sách.
Họ Cỏ roi ngựa Verbenaceae

Bọ Mẩy

Clerodendron cyrtophyllum Turcz. (Clerodendron amplius Hance, Clerodendron formosanum Maxim., Cordia venosa Hemsl.)

  • đại thanh
  • đắng cay
  • mẩy kỳ cáy
  • thanh thảo tâm
  • bọ nẹt
Họ thực vật
Verbenaceae
Tên gọi khác
5
Bản gốc
Trang 82–83
Độ tin cậy OCR
88 / 100

Mô tả cây

Cây nhỏ, cành tròn, lúc non có lông sau nhẵn. Lá hình mác đầu nhọn, phía cuống cũng nhọn, hay hơi tròn, 2 mặt đều nhẵn, màu xanh lục sẫm, dài 5-13cm, rộng 3-7cm; gân nổi rõ ở mặt dưới. Cụm hoa hình ngù chùy, nhẵn, mang những nhánh hoa thưa, màu trắng, đôi khi màu hồng. Đài và tràng hoa có lông. Nhị thòi dài gấp 2 ống hoa. Nhụy có vòi dài bằng hay gần bằng nhị; núm xẻ 2. Quả nhỏ bọc trong đài.

Phân bố, thu hái và chế biến

Mọc hoang khắp nơi trong nước ta. Còn mọc ở Lào, Cămpuchia, Trung Quốc. Hay ưa đồi đất đỏ.

Thường hái toàn cây, bỏ rễ đem về phơi hay sấy khô mà dùng. Không phải chế biến gì, hoặc chỉ sao vàng cho thơm.

Thành phần hoá học

Chưa thấy tài liệu nghiên cứu. Sơ bộ chúng tôi thấy có ancaloit.

Công dụng và liều dùng

Chỉ mới thấy dùng trong phạm vi nhân dân. Thường dùng cho phụ nữ sau khi sinh nở; sao vàng sắc uống cho ăn ngon cơm, chóng lại sức.

Ngày dùng từ 10-15g.

Một vài vùng thường hái lá non về nấu canh ăn.

Nhân dân tỉnh Hồ Nam (Trung Quốc) dùng bọ mẩy chữa sốt phát ban, viêm amyđan, cổ họng, lỵ trực trùng.

Chú thích: Cho đến nay cây này chưa được chính thức đưa vào khai thác ở nước ta. Nhưng một số tỉnh đã thu mua rễ cây này và bán với tên địa cốt bì. Đây là một sự nhầm lẫn cần tránh ( Xem vị địa cốt bì )